Chuyên đề Chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam thời kỳ hậu WTO

Lời nói đầu 1

Chương 1: Những vấn đề về lý luận và thực tiễn của xuất khẩu hàng hoá và cơ cấu mặt hàng xuất khẩu 3

1.1 Vai trò của xuất khẩu hàng hoá đối với phát triển kinh tế xã hội 3

1.1.1. Cơ sở lý luận của hoạt động thương mại quốc tế 3

1.1.1.1. Mô hình của chủ nghĩa trọng thương 3

1.1.1.2. Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith 4

1.1.1.3. Lý thuyết về lợi thế so sánh của David Ricardo 5

1.1.1.4. Lý thuyết Heckscher – Ohlin 6

1.1.2. Các nhân tố tác động đến xuất khẩu hàng hoá 7

1.1.3. Vai trò của xuất khẩu hàng hoá đối với phát triển kinh tế 8

1.2 Cơ sở lý luận về cơ cấu xuất khẩu 11

1.2.1. Khái niệm về cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 11

1.2.2. Phân loại một số loại cơ cấu 11

1.2.3. Vai trò của cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 13

1.3 Cơ sở lý luận của việc chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 14

1.3.1. Một số mô hình lý thuyết và thực tiễn về việc chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 14

1.3.1.1. Mô hình đàn nhạn bay của Kaname Akamatsu 14

1.3.1.2. Mô hình vòng đời sản phẩm 15

1.3.1.3. Chiến lược xuất khẩu sản phẩm thô 16

1.3.1.4. Chiến lược thay thế sản phẩm nhập khẩu 18

1.3.1.5. Chiến lược hướng về xuất khẩu (chiến lược hướng ngoại) 19

1.3.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 20

1.3.2.1. Các nhân tố trong nước 20

1.3.2.2. Các nhân tố bên ngoài 22

1.3.3. Sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu 23

1.3.3.1. Quá trình gia nhập WTO của Việt Nam 23

1.3.3.2. Tác động của WTO đối với sự chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam 24

1.3.3.3. Sự cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu trong điều kiện Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO 26

1.4 Kinh nghiệm của các nước 27

Chương 2: Thực trạng chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu ở Việt Nam 32

2.1. Thực trạng hoạt động xuất khẩu của Việt Nam giai đoạn 1990 – 2007 32

2.1.1. Những kết quả chủ yếu 32

2.1.1.1. Tổng kim ngạch xuất khẩu 32

2.1.1.2. Tỷ lệ kim ngạch hàng hoá xuất khẩu so với GDP 34

2.1.1.3. Kim ngạch xuất khẩu bình quân trên đầu người: 35

2.1.1.4. Tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu 35

2.1.2. Những tồn tại 36

2.1.3. Nguyên nhân 37

2.1.3.1. Nguyên nhân thành tựu 37

2.1.3.2. Nguyên nhân của những tồn tại: 38

2.2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu chủ yếu từ năm 1990 đến nay 41

2.2.1. Giai đoạn từ năm 1990 đến năm 1997 42

2.2.1.1. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo cơ cấu kế hoạch nhà nước 42

2.2.1.2. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo Danh mục tiêu chuẩn ngoại thương (SITC) mã cấp 1 44

2.2.2. Từ năm 1998 đến năm 2002 47

2.2.2.1. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo cơ cấu kế hoạch của nhà nước 47

2.2.2.2. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo tiêu chuẩn SITC 48

2.2.3. Từ năm 2003 đến năm 2006 51

2.2.3.1. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo cơ cấu kế hoạch của nhà nước 51

2.2.3.2. Cơ cấu hàng hoá xuất khẩu theo phân loại của SITC 51

2.2.4. Từ năm 2007 đến nay 52

2.3. Đánh giá các nhân tố tác động trong quá trình chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu: 56

2.3.1. Các nhân tố trong nước 56

2.3.2. Các nhân tố nước ngoài: 57

2.4. Đánh giá chung về quá trình chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu 58

2.4.1. Kết quả đã đạt được 58

2.4.2. Tồn tại 59

2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại 60

Chương 3: Các giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu hàng xuất khẩu 62

3.1. Định hướng của nhà nước trong việc chuyển dịch cơ cấu hàng hoá xuất khẩu ở Việt Nam 62

3.1.1. Bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực 62

3.1.2. Sự chuyển hướng về chiến lược ngoại thương từ thay thế nhập khẩu đến hướng ngoại 64

3.2. Quan điểm và mục tiêu chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu 65

3.3. Giải pháp thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu mặt hàng xuất khẩu 69

3.3.1. Các giải pháp đối với nhà nước 69

3.3.1.1. Chính sách khuyến khích đầu tư: 69

3.3.1.2. Chính sách về cơ cấu mặt hàng xuất khẩu 73

3.3.1.3. Về chính sách phát triển thị trường 76

3.3.1.4. Chính sách về phát triển công nghệ 79

3.3.1.5. Chính sách phát triển nguồn nhân lực 81

3.3.2. Các giải pháp đối với các doanh nghiệp xuất khẩu 81

Kết luận 83

Danh mục tài liệu tham khảo 84